Dharma-onderwijs
Terug naar lezingen en artikelen
Spreken en zwijgen
Er wordt over praten over koetjes en kalfjes vaak een beetje denigrerend gedaan. Maar volgens de Duitse filosoof Heidegger is dat onterecht en heeft een beetje babbelen een belangrijke functie in het kader van bewuste aanwezigheid.
Heidegger onderzocht in zijn werk: "Sein und Zeit" de betekenis van het "in-de-wereld-zijn". Zijn leidt volgens hem tot er-zijn (dasein) en heeft altijd een medium nodig, iets wat het "zijn" draagt. En voor het "samen-zijn" geldt dit ook. Het dragende van het "samen-zijn" is een gesprek. En een laagdrempelige manier om het samenzijn vorm te geven is een gesprek over koetjes en kalfjes. Iedereen kan direct aansluiten, je hebt geen voorkennis nodig.
Hij gaat echter verder door zwijgen ook een essentieel en wezenlijk onderdeel te laten zijn van een gesprek. Zwijgen is volgens hem nog sterker dan spreken in het ontvouwen van het "samen-zijn". Juist in het zwijgen krijgt het "samen-zijn" vorm. Dit omdat zwijgen in tegenstelling tot spreken niet het zijnsaspect versluiert.
Nu hebben de mensen de neiging om de hele dag door te babbelen, ook, of misschien wel juist, als ze alleen zijn. Het babbelen is in je hoofd steeds aanwezig. Je zou kunnen zeggen dat als je alleen bent je eigenlijk samen bent met jezelf, en dit babbelen met jezelf geeft je samen-zijn-met-jezelf vorm. Het babbelen is hetgeen wat jou in-de-wereld-zijn draagt. Daarom is het innerlijk gesprek zo'n prettige begeleider bij veel van wat je doet.
Nu is iedereen wel bekend met de interne babbelaar tijdens meditatie, een stem die steeds maar ongevraagd commentaar geeft. Deze stem geeft vorm aan je "samen-zitten-met-jezelf". Maar ook in dit geval geldt weer: zwijgen ontvouwt dit moment beter. En dat kunnen direct ervaren.
Als we zwijgen worden de contouren van het bestaan duidelijker. Soms zo duidelijk dat het bijna te aanwezig kan zijn, te helder, te dicht op je huid. Hierdoor hebben we de neiging om uit dit moment weg te rollen, om terug te keren naar het innerlijke gesprek.
In de meditatie kunnen we dit proces, wat continue bezig is, heel mooi zien. We ervaren hoe de stilte de wereld naar de oppervlakte brengt, de aantrekkingskracht van de afleiding en zien ons automatisme om daaraan toe te geven. En dat is precies het materiaal waarmee we oefenen.
xxx

